ตับแข็งระยะสุดท้ายอาการเป็นอย่างไรเช็คเลย! แนวทางรักษาและดูแลผู้ป่วย
ภาวะ "ตับแข็งระยะสุดท้าย" บ่งถึง ตับมีการทำงานน้อยลงมากและอาจเสียชีวิตในระยะเวลาอันสั้น
พร้อมแพทย์ คลินิก จะพาไปรู้จักโรคตับแข็งให้ชัดขึ้น โดยเฉพาะใน ระยะสุดท้าย พร้อมทั้งแนวทางในการดูแลผู้ป่วย และการรักษาที่สามารถช่วยประคองอาการให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นกันค่ะ
ตับแข็งคืออะไร?
ตับแข็ง (Cirrhosis) เป็นภาวะที่ เนื้อตับถูกทำลายต่อเนื่องเป็นเวลานาน จนเกิดพังผืดและแผลเป็นในตับ ทำให้ตับไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ ทั้งการกรองสารพิษ สร้างโปรตีน สร้างน้ำดี หรือควบคุมระดับฮอร์โมนในร่างกาย
ในระยะแรกของตับแข็ง ผู้ป่วยมักจะไม่แสดงอาการใดๆ แต่หากปล่อยไว้นาน เนื้อตับถูกทำลายมากขึ้นจะเริ่มทำงานลดลงเรื่อย ๆ และเข้าสู่ระยะสุดท้าย ซึ่งผู้ป่วยอาจจำเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล
ตับแข็งระยะสุดท้าย อาการเป็นอย่างไร?
เมื่อเข้าสู่ระยะสุดท้าย ตับจะเสียหน้าที่สำคัญต่าง ๆ ไปมาก ทำให้เกิดอาการหลายอย่างที่เห็นได้ชัดเจน เช่น
- ตัวเหลือง ตาเหลือง เพราะตับไม่สามารถกำจัดสารบิลิรูบิน (bilirubin) ออกจากร่างกายได้ ทำให้ผิวหนังและตาขาวดูเหลือง
- ท้องมาน (ท้องโตจากน้ำในช่องท้อง) ของเหลวสะสมในช่องท้อง ทำให้ท้องป่องแข็งตึง สะดือจุ่น อาจเกิดการติดเชื้อในช่องท้องแทรกซ้อนได้ เนื่องจากภูมิคุ้มกันที่ลดลง ส่งผลให้มีอาการไข้ ปวดท้อง หรือท้องเสีย
- ขาบวม เนื่องจากตับสร้างโปรตีนได้น้อยลง ทำให้น้ำและโซเดียมรั่วออกจากหลอดเลือดไปสะสมตามช่องว่างระหว่างเซลล์และเนื้อเยื่อ
- เลือดออกง่าย ตับที่เสียหน้าที่จะสร้างโปรตีนที่ช่วยในการแข็งตัวของเลือดได้น้อยลง ทำให้มีเลือดออกง่าย เช่น เลือดกำเดาออก เลือดออกตามไรฟัน หรือฟกช้ำตามตัว
- สับสน หลงลืม พูดไม่รู้เรื่อง หรือ เรียกว่า อาการทางสมองจากโรคตับแข็ง (Hepatic Encephalopathy) เกิดจากสารพิษสะสมในกระแสเลือดและเข้าไปสู่ระบบประสาทและสมองจนเกิดความเสียหาย
- ไตวายจากตับแข็ง จากที่เลือดไปเลี้ยงที่ไตลดลง ทำให้เกิดภาวะไตวายขึ้น
- มีเส้นเลือดขอดในหลอดอาหาร หากแตกจะทำให้เลือดออกในทางเดินอาหารอย่างรุนแรง อาเจียนเป็นเลือด อาจเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที
การวินิจฉัยโรคตับแข็งระยะสุดท้าย
หากสงสัยว่าคนใกล้ตัวหรือตัวเราเองมีอาการเข้าได้กับโรคตับแข็ง ควรรีบไปพบแพทย์ โดยแพทย์จะวินิจฉัยจาก
- การตรวจเลือดดูค่าการทำงานของตับ
- การอัลตร้าซาวด์ช่องท้อง
- การตรวจไฟโบรสแกน (Fibroscan) เพื่อดูระดับพังผืดในตับ
- การส่องกล้องเพื่อตรวจหลอดเลือดขอดในหลอดอาหาร
- ในบางรายอาจต้องตรวจตับโดยการเจาะชิ้นเนื้อ
แนวทางรักษาและดูแลผู้ป่วยตับแข็งระยะสุดท้าย
แนวทางการรักษาตับแข็งระยะสุดท้าย มีจุดมุ่งหมายเพื่อชะลอการลุกลามของโรคตับแข็งและรักษาภาวะแทรกซ้อนที่เกิดจากโรคตับแข็งเพื่อช่วยบรรเทาอาการให้ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ใกล้เคียงกับปกติมากที่สุด
- การให้ยาเพื่อรักษาภาวะแทรกซ้อน เช่น หากผู้ป่วยมีน้ำในช่องท้อง หรือ ท้องมาน แพทย์อาจให้ยาขับปัสสาวะอย่างระมัดระวัง เพื่อช่วยลดปริมาณน้ำโดยไม่กระทบต่อสมดุลเกลือแร่ในร่างกายมากเกินไป หรือหากผู้ป่วยมีภาวะสับสน หลงลืม (ที่เกิดจากสารพิษในเลือดสะสมจนกระทบสมอง) แพทย์ก็จะให้ยาเพื่อช่วยกำจัดสารพิษเหล่านี้ออกจากร่างกาย
- ด้านโภชนาการก็เป็นอีกเรื่องสำคัญ แนะนำให้ทานอาหารจำพวกโปรตีนย่อยง่าย เช่น ไข่ เต้าหู้ หรือปลา เพื่อเสริมสร้างซ่อมแซมเซลล์โดยไม่ทำให้ตับทำงานหนักจนเกินไป พร้อมทั้งลดอาหารที่มีโซเดียมสูง (ลดเค็ม) เพื่อป้องกันการบวมน้ำ
- ติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอ เช่น ตรวจเลือดเพื่อติดตามค่าการทำงานของตับ ตรวจคลื่นเสียงอัลตร้าซาวด์ช่องท้อง และในบางรายอาจมีการตรวจหาเส้นเลือดขอดในหลอดอาหาร หรือมะเร็งตับที่อาจเกิดขึ้นตามมา เนื่องจากผู้ป่วยตับแข็งมีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป
ในกรณีที่ตับเสื่อมลงอย่างมากจนไม่สามารถทำหน้าที่ได้เลย และผู้ป่วยยังมีร่างกายแข็งแรงเพียงพอ แพทย์อาจพิจารณาทางเลือกสุดท้ายคือ การปลูกถ่ายตับ (Liver Transplant) ซึ่งแม้จะเป็นการรักษาที่ซับซ้อนและต้องใช้การประเมินหลายด้าน แต่ก็เป็นความหวังสำคัญสำหรับผู้ป่วยที่เหมาะสมกับการรักษานี้
ดูแลตับ...ให้ถูกทาง กับทีมแพทย์เฉพาะทางที่พร้อมดูแลคุณ
แม้ตับแข็งระยะสุดท้ายจะเป็นภาวะที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่ด้วยการวินิจฉัยที่ถูกต้อง และการดูแลจากทีมแพทย์เฉพาะทางอย่างใกล้ชิด ก็สามารถช่วยประคองอาการ ลดภาวะแทรกซ้อน โดยบริการของเราที่เกี่ยวข้อง ได้แก่
- ตรวจไขมันพอกตับและพังผืดตับด้วยไฟโบรสแกน (Fibroscan)
- ตรวจอัลตร้าซาวด์ช่องท้อง
- ให้คำปรึกษาแบบองค์รวม
- ดูแลภาวะแทรกซ้อนของโรคตับแข็ง และโรคทางเดินอาหารอื่นๆ
- บริการส่องกล้องกระเพาะอาหาร ลำไส้ หรือกลืนแคปซูล (บางบริการอาจต้องส่งต่อไปยังโรงพยาบาล)
หากคุณต้องการวินิจฉัยโรคสามารถเข้ามารับบริการที่พร้อมแพทย์ คลินิกตามข้อมูลด้านล่าง :
วัน-เวลาทำการ : จันทร์ ศุกร์ เวลา 17.00 19.30 น. และเสาร์ อาทิตย์ เวลา 08.30 12.00 น.
สถานที่ : 4/49 หมู่ที่ 2 ถ.ศรีวิชัย 39 ต.มะขามเตี้ย อ.เมือง จ.สุราษฎร์ธานี 84000 (ตรงข้ามตลาดศรีราชา)
โทร : 069-645-5565 หรือ 091-461-9130
